Thuisvoelen: ergens op je plek zijn

Een groep van 10 silhouetten van mensen: mannen, vrouwen en anderen.

Het is belangrijk om een gemeenschap te hebben waar je onder gelijkgestemden bent. Waar men je accepteert zoals je bent, waar je aan een half woord genoeg hebt. Kortom, waar je op je plek bent. Voor mij is dat de gemeenschap van transmannen. Alleen daar worden geen (onuitgesproken) aannames gedaan over mijn geslacht, mijn jeugd en/of mijn fysieke voorkomen. Alleen daar kan ik zonder verwachtingen volledig mijzelf zijn.

Transitie

Mijn medische behandeling is lang geleden: 13 jaar geleden sloot ik dat gedeelte van mijn transitie af. Ik ben “klaar” zoals het genderteam dat pleegt te noemen. “Uitbehandeld” zoals dat in medisch jargon heet.

De jaren daarna heb ik gezocht naar mijzelf en mijn (nieuw verworven) mannelijkheid. Mijn lichaam was weliswaar zo mannelijk gemaakt als in mijn ogen wenselijk is - binnen de grenzen van de medische mogelijkheden - maar niemand heeft me ooit verteld hoe ik me als “nieuwe man” in deze maatschappij staande moest houden. Dat vond ik een veel grotere uitdaging dan die hele medische behandeling!

Want wat jongens als vanzelfsprekend in hun puberteit leren, moest ik als 32-jarige volwassen man alsnog bijleren. Ik heb destijds sociale blunders gemaakt die op mijn leeftijd niet meer geaccepteerd worden. Met alle (sociale) gevolgen van dien. Daar had niemand me op voorbereid…

Gegenderde samenleving

Elke transgender kan er uitgebreid over vertellen: het is ongelofelijk hoe gegenderd onze samenleving is! Gedragingen die als vrouw van je verwacht worden, maar die als man écht niet kunnen. En andersom geldt precies hetzelfde.

Een voorbeeld: vrouwen kijken hun gesprekspartner veel vaker en langer aan dan mannen. Als vrouw moet je dat doen, anders ben je onbeleefd of “contactgestoord”. Als man moet je dat absoluut niet doen, anders zoek je ruzie of ben je homo (wat natuurlijk nog veel erger is).

Een ander voorbeeld: op openbare plekken, zoals de straat of een station, ga je als vrouw opzij als er een man aankomt. Dan ben je welopgevoed en ken je je plaats. Mannen gaan vanzelfsprekend niet aan de kant voor vrouwen (tenzij bij deuren: dan ben je galant naar het “zwakkere geslacht”). En tussen mannen onderling wordt op deze manier in een oogwenk de sociale rangorde bevestigd. Degene met de laagste status gaat aan de kant.

Nog een voorbeeld: tijdens vergaderingen praten mannen veel vaker en veel langer. Als je dit als vrouw doet, ben je een “drammer” die “haar zin wil doordrijven”. Als man “weet je waar je het over hebt” en bevestigt het je gezag.

Eigen man

Het duurde een aantal jaren, maar inmiddels weet ik wat voor man ik ben. Sommige sociale regels lap ik zorgvuldig aan mijn transgender laars. Andere sociale regels volg ik wel of volg ik soms. En ik ontdek met zekere regelmaat nog steeds nieuwe sociale regels, die ik nog niet kende omdat ik niet als man ben opgegroeid. We praten immers niet over deze sociale regels, maar ieder mens wordt er wel op afgerekend. Als man zal ik dan ook nooit hoog op de maatschappelijke ladder komen te staan. Gelukkig wil ik dat ook helemaal niet.

Cismannen

Mijn “mannelijke onhandigheid” maakt dat ik me in een omgeving met alleen maar cismannen (mannen die zich thuisvoelen in hun geboortegeslacht) behoorlijk ongemakkelijk voel. Ik heb namelijk geen idee hoe cismannen-onder-elkaar zich gedragen, want ik ben in mijn leven zelden uitsluitend onder cismannen geweest.

Eén van mijn problemen is dat er in dit soort gezelschappen automatisch vanuit wordt gegaan dat ik cis én hetero ben. Dat ben ik allebei niet, dus val ik al snel buiten de sociale boot. Ik heb namelijk geen “mannelijk beroep”, de mannelijke rangorde zal me een zorg zijn en ik kan (en wil) niet meepraten over al het “vrouwelijk schoon” dat op deze aarde rondloopt.

Cishomo’s

Ga dan naar de homogemeenschap, denk je misschien. Maar daar voel ik me ook niet helemaal thuis, want dat zijn ook (overwegend) cismannen.

Voor mij is homoseksualiteit nooit een issue geweest. Ik heb geen ervaring met opgroeien als homo, wat toch vaak even langskomt in gesprekken. Ik ben nooit als homo uit de kast hoeven komen, want ik viel altijd al op mannen en dat vond iedereen normaal (toen ik nog een meisje leek te zijn). Dus ook de moeilijke en hilarische verhalen over uit de kast komen, herken ik niet.
Voor mij is homo zijn juist een uiting van mijn man zijn: eindelijk ben ik uiterlijk de man die ik van binnen altijd al ben geweest! Voor cishomo's ligt dit doorgaans anders.

Verder houd ik niet van grote, luidruchtige feesten, Canal Prides of Gay Prides. Eigenlijk ben ik een nogal burgerlijke homo, die van een goed gesprek op een rustige plek houd. Bij voorkeur met een pot thee erbij.

Mannen als dader

Op plekken met alleen maar cisvrouwen word ik als man al snel als een “potentieel gevaar” gezien. 53% van de vrouwen heeft ooit te maken gehad met seksueel geweld (Slachtofferhulp), en 1 op de 8 vrouwen is ooit verkracht (Centrum Seksueel Geweld). Mannen zijn dus daders. En ik ben een man…

Ik begrijp het goed, maar het doet ook pijn. Ik heb zelf 30 jaar als vrouw op deze aardkloot rondgelopen. Ik weet hoe het is om op je hoede te (moeten) zijn voor mannen! Ik heb het geluk gehad dat mij nooit wat is aangedaan, maar ik ken vele transmannen die (in hun vorige leven als ogenschijnlijke vrouw) ook aangerand of verkracht zijn. #metoo gaat voor transmannen net zo goed op als voor vrouwen!

Het heeft enkele jaren geduurd, voordat ik me realiseerde dat ik als man niet langer bang hoef te zijn om in mijn eentje door een donkere straat te gaan. Als man hoef ik in principe niet bang te zijn voor seksueel geweld. Als ik met geweld te maken krijg, is dat omdat ik overvallen of in elk elkaar geslagen wordt.

Transwereld

Voor mij is het heerlijk om op een plek te zijn waar transgenders de norm zijn. Alleen daar weet ik zeker dat niemand aannames doet over mijn fysieke voorkomen, over mijn jeugd als meisje, over mijn genderidentiteit, over mijn seksuele voorkeur, etc. Alleen onder transgenders hoef ik niets uit te leggen, omdat bepaalde zaken er simpelweg niet toe doen. Voor mij is dat thuiskomen! Het spreekwoordelijke warme bad. En onder transmannen is dat bad zelfs nog een paar graden warmer :-)

Daarom zal ik altijd met één been blijven staan in de transwereld. Ik blijf dus evenementen voor en door transgenders bezoeken, zoals het transgender filmfestival TranScreen, de Buiten de Binary Dag of de Council van Transgender Europe. Of gewoon een gezellig weekend van Stichting Transman. Dit zijn de enige plekken waar zonder enige uitleg gewoon en volledig mijzelf kan zijn!

Reacties

Hoi Jochem,

Wat fijn dat je dit verhaal hebt geschreven. Ik, als trans-vrouw heb soortgelijke ervaringen maar dan omgekeerd. Hoewel mijn transitie al enige jaren achter me ligt blijf ik me toch ook wel een nieuwkomer in de wereld van de vrouw voelen. Ik heb lang last gehad van boosheid. Boosheid op de vrouwen. Verbaasd omdat ze hun lagere (onuitgesproken) maatschappelijke positie niet bestrijden. Omdat ik de wereld van de (male privilage) man zo goed ken, voel en ervaar ik het verschil ook zo goed. Mooi om de andere kant van jou te mogen lezen. Dank.

Het lezen van deze blog alleen al is een warm bad

Reactie toevoegen

(If you're a human, don't change the following field)
Your first name.
(If you're a human, don't change the following field)
Your first name.
(If you're a human, don't change the following field)
Your first name.

Filtered HTML

  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.